دامنه دارابکلا
طوفان فکری
نویسنده: ابراهیم طالبی دارابی - دوشنبه ۱٦ دی ۱۳٩٢

لیف روح بیستم

از نظر مرحوم علامه طباطبایی صاحب تفسیر المیزان، آدمی نیازمند آفریده شده؛ که در یک تقسیم بندی اساسی شامل نیازهای ثابت و نیازهای متغیّر اوست. اوّلی، قوانین ثابت می طلبد که در همه عصرها همچنان پا بر جاست. و دچار تحوّل نمی شود. مانند سه نیاز جست و جو گری، اندیشه ورزی و آشامیدن. و دوّمی، قوانین تغییرپذیر می خواهد. که البته شیوه و ساز و کار آن تغییرات بر حسب مقتضیات زمان و مکان، در دین اسلام به خوبی دیده شده است.

جست و جو گری آدمی اگر به حق بینجامد، به انبساط روح کمک می کند. و اگر به شک منتهی شود او را با دو جبهه ی حق و باطل روبرو می نماید. روح انسان همواره به حق گرایش دارد؛ اما ممکن است میان دو ایده ی متضاد به خواهش اَمیال و یا اشتباه محاسباتی عقلی و قلبی، جانب باطل اشتیاق کند که هر دو ناپسندیده است. مثلا تسلیم باطلی مانند پدیده غرب سیاسی شود به جای شرق استقلالی. و نیز در انقیاد پدیده غُربت الهی قرار گیرد به جای قُرب خدایی. نیاز ثابت جست و جو گری آدمی فقط با قوانین ثابت، قابل حل و التیام است. و بسیاری از آیات قرآن، یکی از این قوانین ثابت برای راه حل ها و راهبردن ها ست. یک روح لیف شده (یعنی دارای تار و پوت و شستشو داده شده) هرگز سالوسانه و یا ساده لوحانه و یا هالو صفتانه دو امر متضاد و متقابل را در وجودش جمعیت نمی دهد. زیرا قرآن مجید در آیه 4 سوره مبارکه احزاب با صراحت آورده است: ما جَعلَ اللهُ لِرجُل مِن قَلبَینِ فی جَوفِه یعنی: خدا در درون هیچ کس دو قلب ننهاده. بنا بر تفسیر مرحوم علامه در المیزان این آیه خداوند کنایه است از این که امکان ندارد کسی بین دو اعتقادی که یکدیگر را نفی می کنند، جمع کند.

بنابراین، اول آن که آدمی که عجین شده ی جسم و روح است به مشیّت خداوند، نیازمند و فقیر آفریده شده. دوم این که، نیازهایش دو دسته است: ثابت و تغییرپذیر. سوم این که یک عقل متعالی، همیشه جست و جو گر است که ممکن است به تعارض ها و تناقض ها و تضادها برسد. و چهارم هم آن که یک روح پروریده شده (ربّانی) در میانه این تضادها و اختلاط ها، به سمت و سویی میل می کند که حق باشد. و حضرت حق آن را امضاء و وحی نموده باشد. و طبق این آیه عظیم  و تبیین گر قرآن، یک چنین روحی هرگز نباید بین دو امر اعتقادی که یکدیگر را نفی می کنند، به هر دوی آن، دل و قلب و عقل و عقال بسپُرد.چرا که روح در این صورت به تصادمات می رسد که بسی رنج آور است. همین. 67 .

کدهای اضافی کاربر :